Ma'lumot xavfsizligi: nimaga e'tibor berish kerak

Tovar ro'yxati, qoldiq va kirim narxi tijoriy ma'lumot hisoblanadi. U raqibga, yetkazib beruvchiga yoki begona odamga tushsa, savdo shartlari, ustama va hatto omborning qayerida kamomad borligi oshkor bo'ladi. Ma'lumot ko'pincha jiddiy hujum tufayli emas, oddiy sabablar bilan tarqaladi: yo'qolgan telefon, umumiy parol, Telegram guruhga tashlangan fayl. Quyida eng kam kuch sarflab katta himoya beradigan qoidalar yoziladi.

Nima himoya qilinadi

Himoya qilinadigan narsalar ro'yxati kutilganidan uzunroq:

• tovar ro'yxati va qoldiqlar;
• kirim narxlari va yetkazib beruvchilar nomi;
• kamomad va farq summalari: ular omborning zaif joylarini ko'rsatadi;
• xodimlar ro'yxati va ularning kirish huquqlari.

Har bir ma'lumot uchun bitta savol yetadi: buni kim ko'rishi kerak? Ko'rishi shart bo'lmagan odam ko'rmasligi kerak.

Hisob va parol

Xodimlar bilan oldindan yozma qoidalar kelishib oling: sanoq ma'lumoti faqat sanoq uchun ishlatiladi, uchinchi shaxsga berilmaydi, suratga olinmaydi. Bu qog'ozbozlik emas, balki keyingi bahslarning oldini oluvchi oddiy bir varaq. Hisob va parol qoidalari esa quyidagicha:

• Har xodimga alohida hisob bering. Umumiy login bilan kim nima qilgani ko'rinmaydi, parol esa o'zi-o'zidan hammaga tarqaydi.
• Parol uzun bo'lsin: o'n ikki va undan ortiq belgi. Bir nechta tasodifiy so'zdan iborat ibora sakkiz belgili murakkab paroldan yaxshiroq va eslab qolish osonroq. Boshqa joyda ishlatilgan parolni qaytarmang.
• Ikki bosqichli tasdiq (SMS yoki ilovadagi kod) bo'lsa, yoqing: bitta parol tushib qolsa ham, hisob himoyalangan bo'lib qoladi.
• Parolni stikerga yozib, monitor yoki omborxona devoriga yopishtirmang. Parollar menejeri xavfsizroq.
• Har chorakda kimning hisobi faol ekanini tekshiring: ishlatilmayotgan hisoblarni o'chirish eng arzon xavfsizlik chorasi.
• Xodim ketgan kuni uning hisobini o'chiring. Bir martalik yordamchi va tashqi jamoaning kirishi ham sanoq tugashi bilan yopilsin.

Telefon va planshet

Sanoq qurilmasi omborda tushadi, yo'qoladi va qo'ldan qo'lga o'tadi, shuning uchun uning o'zini himoya qilish kerak. Ko'p zamonaviy telefonlarda ekran qulfi yoqilgan bo'lsa, xotira shifrlangan holda saqlanadi va topib olgan odam ichidagini o'qiy olmaydi. Qulf bo'lmasa, bu himoya amalda ishlamaydi. Shuning uchun:

• ekran qulfini (PIN, barmoq izi) yoqing va avtomatik qulflashni bir-ikki daqiqaga qo'ying;
• tizim va ilovalarni yangilab turing, chunki yangilanishlar xavfsizlikdagi teshiklarni yopadi;
• ilovalarni faqat rasmiy do'kondan o'rnating;
• ilovaga faqat kerakli ruxsat bering: kamera kerak, kontaktlar va mikrofon odatda kerak emas;
• «Qurilmani topish» funksiyasini oldindan yoqing, shunda yo'qolgan telefonni masofadan qulflash mumkin bo'ladi;
• umumiy ombor telefonlarida smena boshida kirish, oxirida chiqishni qoida qiling.

Shaxsiy telefonlardan foydalansangiz, sanoq tugagach ularda ma'lumot qolmasligini tekshiring: ilovadan chiqish, yuklab olingan fayllarni o'chirish, vaqtinchalik ma'lumotlarni tozalash. Ish ma'lumoti xodim bilan birga ketib qolmasligi kerak.

Fayllar va yuborish

Sanoq ro'yxati va natijasini ommaviy chatga tashlamang. Kerakli odamga alohida yuboring yoki ruxsati cheklangan papkadan foydalaning. Bozor yoki kafedagi ochiq Wi-Fi orqali ma'lumot almashmang. Ekran suratlariga ham e'tibor bering: ro'yxat ekranini suratga olib, shaxsiy chatga yuborish ma'lumot tarqalishining odatiy yo'li. Bu haqda qoidada aniq yozing. Sanovchilar faylida kirim narxi ustuni bo'lishi shart emas: keraksiz ustunni olib tashlash eng oson himoya. Eski fayllarni tartibli arxivga yig'ing yoki o'chiring, chat va pochta tarixida yillar davomida yotib qolmasin. Zaxira ham muhim: natija faylini kamida ikki joyda saqlang, shunda bitta telefon buzilsa ham ma'lumot yo'qolmaydi.

Telefon yo'qolsa: birinchi soat

1. Rahbarga darhol xabar bering.
2. Shu hisobdan kirishni o'chiring va parolni almashtiring.
3. Imkoni bo'lsa, telefonni masofadan toping, qulflang yoki ma'lumotini o'chiring.
4. Faollik jurnalini ko'ring: g'ayrioddiy yuklab olish yoki o'zgartirish bo'lganmi?
5. Voqeani yozib qo'ying: qachon, qayerda, qurilmada qanday ma'lumot bor edi.

Xulosa

Ma'lumot xavfsizligi murakkab texnologiyadan ko'ra odatlarga bog'liq: shaxsiy hisob, uzun parol, qulflangan telefon, tartibli yuborish va tez harakat. Tashqi jamoa bilan ishlasangiz, maxfiylik shartini yozma kelishib oling va fayllar kimga berilishini oldindan belgilang. StockCheck sanoqni jamoa bilan o'tkazadi va natijani Excel, PDF yoki 1C uchun fayl ko'rinishida topshiradi.